5 Neden (5 Why)
Kök neden analizi
Bir sorunun belirtisinde durmayıp, art arda "neden?" sorarak kök nedene inme tekniği. Çözüm kök nedene uygulanırsa sorun tekrar etmez.
Yalın Sözlük
Yalın üretim, kaizen, TPM, OPEX ve saha yönetimi dünyasında kullandığımız 74 terimin sade Türkçe açıklaması. Sahadan, danışmanlık deneyimimizle yazıldı.
0-9
5S
Japonca: Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu, Shitsuke
Çalışma alanını düzenli, temiz ve standart tutmayı hedefleyen beş adımlı yöntem: ayıkla, düzenle, temizle, standartlaştır, disiplini sürdür. Yalın yönetimin ilk ve en görünür adımıdır.
Yalın üretim danışmanlığı →7 Muda (Yedi İsraf)
Japonca: muda = israf
Müşterinin ödemek istemediği yedi kayıp türü: fazla üretim, bekleme, gereksiz taşıma, gereğinden fazla işleme, stok, gereksiz hareket ve hatalı üretim. Pek çok kaynak sekizinci olarak kullanılmayan çalışan yeteneğini ekler.
Yalın üretim nedir? →A
A3 Raporu
Problem çözme belgesi
Sorunu, kök nedeni, karşı önlemleri ve takip planını tek bir A3 kâğıdına sığdıran düşünme ve raporlama yöntemi. PDCA mantığıyla ilerler ve ekibi ortak bir dile getirir.
Altı Sigma (Six Sigma)
Kalite yöntemi
Süreçlerdeki değişkenliği istatistiksel olarak azaltarak hatayı en aza indirmeyi amaçlayan yöntem. Yalın ile birleştiğinde "Lean Six Sigma" adıyla kullanılır.
Andon
Japonca: lamba, fener
Hatta bir anormallik olduğunda ışık veya ses ile işaret veren görsel uyarı sistemi. Sorun anında görünür olur ve ekip hızla müdahale eder.
Görsel yönetim nedir? →Asakai
Japonca: sabah toplantısı
Önceki günün kalite, teslimat ve üretim sorunlarının sahada, kısa ve odaklı konuşulduğu sabah toplantısı. Sorun sahipleri ve eylemler görünür olur.
Saha yönetimi ve geliştirme sistemi →B
Batch (Parti) Üretim
Üretim yöntemi
Ürünlerin büyük partiler halinde işlenip bir sonraki istasyona topluca aktarılması. Stoku ve bekleme süresini artırdığı için yalın yaklaşım küçük parti ve tek parça akışı hedefler.
C
Catchball
Hoshin Kanri uygulaması
Hedeflerin üst ve alt kademeler arasında "top atar gibi" gidip gelerek tartışılması ve uzlaşıyla netleşmesi. Hedef dayatma yerine sahiplenme sağlar.
Hoshin Kanri danışmanlığı →Ç
Çekme Sistemi (Pull)
Akış yönetimi
Üretimin, tahmine göre itilmesi yerine gerçek müşteri talebi veya sonraki istasyonun ihtiyacıyla başlatılması. Kanban ve süpermarket bu sistemin araçlarıdır.
Kanban nedir? →Çevrim Süresi (Cycle Time)
Ölçüm
Bir işlemin veya istasyonun bir birimi başından sonuna tamamlamak için harcadığı süre. Takt zamanı ile karşılaştırılarak hattın talebi karşılayıp karşılamadığı anlaşılır.
D
Darboğaz (Bottleneck)
Akış kısıtı
Sürecin en yavaş halkası. Tüm hattın çıktısını bu halka belirler; iyileştirme ilk önce burada yapılmalıdır.
Değer Akışı Haritalama (VSM)
Value Stream Mapping
Bir ürünün siparişten teslimata kadar geçtiği tüm adımları, süreleri ve stokları tek bir haritada gösteren analiz aracı. İsrafın nerede biriktiğini ortaya koyar.
VSM nedir? →Değer Katan / Katmayan Faaliyet
Temel kavram
Müşterinin ürün veya hizmet için ödemeye razı olduğu adımlar değer katan faaliyettir. Diğer her adım, gerekli olsa bile israf adayıdır ve azaltılmaya çalışılır.
Dijital Dönüşüm
Teknoloji ve süreç
Süreçlerin, verinin ve karar almanın dijital araçlarla yeniden tasarlanması. Yalın temeli olmayan bir sürecin dijitalleştirilmesi israfı yalnızca hızlandırır.
Dijital dönüşüm danışmanlığı →Dojo
Japonca: eğitim salonu
Çalışanların işi sahada uygulayarak öğrendiği, simülasyon ve atölye ağırlıklı eğitim alanı. Bilgiyi davranışa çevirmek için kullanılır.
Gemba Teknik Eğitim Merkezi →F
FIFO
First In, First Out
"İlk giren ilk çıkar." Malzemenin sıraya uygun kullanılmasını ve stokların eskimemesini sağlayan akış kuralı.
First Time Quality (FTQ)
İlk seferde doğru
Ürünün hiçbir düzeltme veya yeniden işleme ihtiyacı olmadan ilk seferde doğru üretilme oranı. Kalite ve verimliliğin birlikte izlendiği bir göstergedir.
G
Gemba
Japonca: gerçek yer
İşin gerçekleştiği ve değerin yaratıldığı yer; üretimde saha, atölye ve hat. Yalın yönetim kararları ofiste değil, gemba'da gözleyerek almayı savunur.
Saha yönetimi →Gemba Walk
Saha yürüyüşü
Yöneticilerin sahaya gidip süreci, insanı ve sorunları yerinde gözlemlemesi ve çalışanlarla konuşması. Amaç denetlemek değil, anlamak ve desteklemektir.
Saha yönetimi ve geliştirme sistemi →Genchi Genbutsu
Japonca: gidip yerinde gör
Sorunu masa başında değil, olayın olduğu yerde gerçek veriyle anlama ilkesi. Toyota Üretim Sistemi'nin temel davranışlarından biridir.
Görsel Yönetim
Visual Management
Hedef, durum ve sapmaların panolar, renkler ve işaretlerle herkesin bir bakışta anlayacağı biçimde gösterilmesi. Sorunu görünür kılarak hızlı karar almayı sağlar.
Görsel yönetim nedir? →H
Hansei
Japonca: yansıtma
Bir işin sonunda hataları dürüstçe değerlendirip öğrenme kültürü yaratma alışkanlığı. Suçlu aramaz, sürekli iyileştirmeyi besler.
Hat Dengeleme
Line Balancing
İş içeriğinin istasyonlara, her birinin süresi takt zamanına yakın olacak biçimde dağıtılması. Bekleme ve aşırı yüklenme azalır.
Heijunka
Japonca: seviyelendirme
Üretim hacmini ve ürün çeşidini zamana eşit yayarak dalgalanmaları yumuşatma yaklaşımı. Stok ve fazla mesaiyi azaltır.
Hoshin Kanri
Strateji dağıtımı
Şirket stratejisini yıllık hedeflere ve sahadaki eylemlere kademe kademe bağlayan politika yönetimi yöntemi. Herkesin aynı hedefe çalışmasını sağlar.
Hoshin Kanri danışmanlığı →I
Ishikawa (Balık Kılçığı) Diyagramı
Neden-sonuç analizi
Bir sorunun olası nedenlerini insan, makine, metot, malzeme, ölçüm ve çevre başlıkları altında toplayan görsel analiz aracı.
J
Jidoka
Japonca: insan zekâlı otomasyon
Makine veya operatör bir hata fark ettiğinde süreci durdurarak hatalı ürünün ilerlemesini engelleme ilkesi. Kaliteyi kaynağında güvence altına alır.
Just in Time (JIT)
Tam zamanında üretim
Gereken ürünü, gereken miktarda ve gereken zamanda üretme ilkesi. Stoku ve bekleme süresini azaltır, akışı sorunlara karşı duyarlı hale getirir.
Just in Time üretim nedir? →K
Kaizen
Japonca: sürekli iyileştirme
Küçük ve sürekli iyileştirmelerin herkesin katılımıyla yapılması felsefesi. Büyük atılımlar yerine her gün biraz daha iyi olmayı hedefler.
Kaizen nedir? →Kaizen Etkinliği (Kaizen Blitz)
Odaklı iyileştirme çalışması
Çok işlevli bir ekibin birkaç gün boyunca belirli bir süreci sahada analiz edip iyileştirdiği yoğun çalışma. Sonuçlar hızla görülür.
Kanban
Japonca: kart, işaret
Malzeme veya üretim ihtiyacını kart, kutu veya sinyalle bildiren çekme sistemi aracı. Fazla üretimi önler ve stoku sınırlar.
Kanban nedir? →Kata (Toyota Kata)
Alışkanlık, rutin
Hedef durumu belirleyip engelleri küçük deneylerle aşmayı rutin haline getiren öğrenme ve koçluk yöntemi.
Kök Neden Analizi
Root Cause Analysis
Belirtiyi değil, sorunun gerçek kaynağını bulmaya yönelik sistematik inceleme. 5 Neden, Ishikawa ve Pareto sık kullanılan araçlardır.
KPI
Anahtar performans göstergesi
Bir sürecin veya ekibin hedefe göre durumunu gösteren ölçü. Yalın yönetimde KPI'lar saha panolarında günlük takip edilir.
Saha yönetimi →L
Lead Time (Teslim Süresi)
Ölçüm
Siparişin alınmasından ürünün müşteriye teslimine kadar geçen toplam süre. İçinde bekleme süreleri de vardır; yalın uygulamaların temel hedefidir.
Lider Standart İşi
Leader Standard Work
Yöneticilerin gün içinde düzenli yapacağı doğrulama, gözlem ve destek faaliyetlerinin standartlaştırılması. Sahada yönetimi sürdürülebilir kılar.
Lider geliştirme programı →M
Maliyet Azaltma
Yönetim amacı
İsrafı ve katma değersiz faaliyeti ayıklayarak aynı değeri daha düşük maliyetle sunma çabası. Yalın bakışla, kalite veya akıştan ödün vermeden yapılır.
Maliyet azaltma nedir? →Mizusumashi
Japonca: su örümceği
Hat boyunca belirli rotada dolaşarak malzemeyi hat başlarına besleyen ve boş kapları geri toplayan malzeme taşıyıcı rolü. Operatör malzeme aramaz, işine odaklanır.
MTBF / MTTR
Bakım göstergeleri
MTBF iki arıza arasındaki ortalama süreyi (güvenilirlik), MTTR bir arızanın ortalama onarım süresini gösterir.
OEE nedir? →Muda
Japonca: israf
Değer katmayan her faaliyet. Yalın yaklaşım, muda'yı görünür kılıp ayıklamayı hedefler.
Yalın üretim nedir? →Mura
Japonca: dengesizlik
İş yükündeki, talepteki ve çıktıdaki dalgalanma. Mura bir yerde bekleme, başka yerde aşırı yüklenme yaratır.
Muri
Japonca: aşırı yüklenme
İnsanın veya makinenin kapasitesinin üzerinde zorlanması. Kalite sorunlarına, arızaya ve iş kazasına yol açar.
N
Nemawashi
Japonca: köklerin hazırlanması
Karar alınmadan önce ilgili kişilerle tek tek görüşerek uzlaşı oluşturma pratiği. Uygulamada direnç azalır.
O
Obeya
Japonca: büyük oda
Proje veya strateji ile ilgili tüm göstergelerin duvarlara asıldığı, ekibin periyodik toplandığı ortak yönetim odası.
OEE
Genel Ekipman Etkinliği
Kullanılabilirlik, performans ve kalite oranlarının çarpımıyla bulunan ekipman etkinlik göstergesi. Makinenin planlı sürede ne kadar verimli çalıştığını gösterir.
OEE nedir? →OPEX (Operasyonel Mükemmellik)
Operational Excellence
Süreçlerin, insanın ve kültürün sürekli iyileştirmeyle en yüksek performansa taşınması yaklaşımı. Yalın, TPM ve kaliteyi tek çatı altında toplar.
OPEX nedir? →Otonom Bakım (Jishu Hozen)
TPM direği
Operatörün kendi makinesini temizlemesi, kontrol etmesi ve yağlaması gibi temel bakım işlerini üstlenmesi. Arızaları erken yakalar.
TPM danışmanlığı →Ö
Önleyici Bakım
Bakım stratejisi
Arıza oluşmadan, planlı aralıklarla yapılan bakım. Plansız duruşları azaltır, ekipman ömrünü uzatır.
TPM danışmanlığı →P
Pareto Analizi
80/20 ilkesi
Sorunların büyük bölümünün az sayıda nedenden kaynaklandığını gösteren analiz. İyileştirme çabası en etkili yere yönlendirilir.
PDCA
Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al
Sürekli iyileştirmenin temel döngüsü: planla, uygula, sonucu kontrol et, standartlaştır veya yeniden önlem al.
Poka-Yoke
Japonca: hata önleme
Hatanın yapılmasını imkânsız kılan veya yapıldığı anda yakalayan basit tasarım ve düzenekler. Kaliteyi kontrolle değil, tasarımla sağlar.
S
Seiri / Seiton / Seiso / Seiketsu / Shitsuke
5S adımları
Sırasıyla ayıklama, düzenleme, temizlik, standartlaştırma ve disiplin. Her adım bir sonrakinin temelidir.
Yalın üretim danışmanlığı →Sensei
Japonca: öğretmen, usta
Yalın uygulamayı sahada öğreten ve koçluk yapan deneyimli kişi. Bilgiyi aktarırken ekibin kendi çözümünü bulmasını sağlar.
Shop Floor Management (SFM)
Saha yönetimi
Üretim sahasının günlük hedef, sapma ve eylem takibiyle yönetilmesi. Görsel panolar, kısa toplantılar ve gemba turları üzerine kuruludur.
Shop Floor Management nedir? →SIPOC
Süreç haritası
Tedarikçi, girdi, süreç, çıktı ve müşteriyi tek bir üst düzey çerçevede gösteren harita. Sürecin sınırlarını netleştirir.
SMED
Single Minute Exchange of Die
Ayar ve kalıp değiştirme sürelerini kısaltma yöntemi. İç ve dış hazırlıkları ayırarak makine durma süresini azaltır.
SMED nedir? →SQCDM
Saha panosu başlıkları
Güvenlik, kalite, maliyet, teslimat ve moral/insan başlıklarıyla sahada günlük takip edilen performans panosu yapısı.
Saha yönetimi →Standart İş
Standardized Work
İşin en iyi bilinen yönteminin süre, sıra ve stok kurallarıyla tanımlanması. İyileştirme, standardın üzerine inşa edilir.
Stok (Envanter)
Yedi israftan biri
Satılmamış hammadde, yarı mamul ve mamul miktarı. Stok sorunları örter, bu yüzden yalın yaklaşım azaltmayı hedefler.
Süpermarket
Malzeme yönetimi
Hat başında belirli yerde tutulan ve çekme sinyaliyle yenilenen kontrollü malzeme alanı. Kanban ile birlikte çalışır.
Kanban nedir? →T
Takt Zamanı
Almanca: ritim
Müşteri talebini karşılamak için bir ürünün üretilmesi gereken süre. Mevcut çalışma süresi, günlük talebe bölünerek bulunur.
Tek Parça Akış
One-piece flow
Ürünün istasyonlar arasında tek tek, bekleme olmadan akması. Stoku ve hatayı hızla görünür kılar.
TPM
Toplam Verimli Bakım
Ekipman kayıplarını sıfıra yaklaştırmak için operatör, bakım ve yönetimin birlikte çalıştığı bakım ve verimlilik sistemi.
TPM danışmanlığı →TPS (Toyota Üretim Sistemi)
Toyota Production System
Yalın üretimin kaynağı olan, JIT ve Jidoka sütunları üzerine kurulu Toyota'nın yönetim sistemi.
Yalın üretim nedir? →U
U Hücre
Hücresel yerleşim
Makinelerin U şeklinde dizilip operatörün hem giriş hem çıkışa yakın çalıştığı üretim hücresi. Esnek iş yükü dağılımı sağlar.
Yerleşim planlama →V
Verimlilik
Productivity
Elde edilen çıktının kullanılan girdiye oranı. Yalın yaklaşım, verimliliği çalışanı hızlandırarak değil, israfı azaltarak artırır.
Verimlilik artırma danışmanlığı →W
WIP (Yarı Mamul Stoku)
Work in Process
Hatta işlenmeyi bekleyen veya işlenmekte olan ürün miktarı. Yüksek WIP, uzun teslim süresi ve gizli sorunlar demektir.
Y
Yalın Dönüşüm
Lean transformation
Şirketin süreç, kültür ve yönetim sistemini yalın ilkelere göre kalıcı olarak değiştirmesi. Araç kullanımından çok davranış değişimidir.
Yalın dönüşüm nedir? →Yalın Liderlik
Lean leadership
Yöneticinin sahada öğrenen, koçluk yapan ve iyileştirme kültürünü sürdüren davranışlar sergilemesi.
Yalın liderlik yetkinlikleri →Yalın Üretim
Lean manufacturing
Müşteri değerini artırırken israfı sürekli azaltmayı hedefleyen üretim ve yönetim yaklaşımı. Kaynağı Toyota Üretim Sistemi'dir.
Yalın üretim nedir? →Yamazumi
Japonca: yığma
İstasyonların iş yüklerini yığılmış sütunlarla gösteren grafik. Hat dengeleme ve takt karşılaştırması için kullanılır.
Gemba Digital araçları →Yerleşim Planlama
Layout planning
Makine, malzeme ve insan akışını israfı en aza indirecek biçimde tasarlama çalışması. Yeni fabrika kurulumlarında temel adımdır.
Yerleşim planlama danışmanlığı →Yokoten
Japonca: yatay yayma
Bir birimde işe yarayan iyileştirmenin diğer birimlere sistemli şekilde yayılması. Öğrenmeyi şirket geneline taşır.
Aramanızla eşleşen terim bulunamadı.
Terimleri sahada uygulamaya dönüştürelim
Sözlükteki kavramları fabrikanızda hayata geçirmek, ekibinizi eğitmek veya mevcut durumunuzu birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçin.
İletişime GeçinBlog Yazıları
Yalın Sözlük
Yalın üretim, kaizen, TPM, OPEX ve saha yönetimi dünyasında kullandığımız 74 terimin sade Türkçe açıklaması. Sahadan, danışmanlık deneyimimizle yazıldı.
0-9
5 Neden (5 Why)
Kök neden analizi
Bir sorunun belirtisinde durmayıp, art arda "neden?" sorarak kök nedene inme tekniği. Çözüm kök nedene uygulanırsa sorun tekrar etmez.
5S
Japonca: Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu, Shitsuke
Çalışma alanını düzenli, temiz ve standart tutmayı hedefleyen beş adımlı yöntem: ayıkla, düzenle, temizle, standartlaştır, disiplini sürdür. Yalın yönetimin ilk ve en görünür adımıdır.
Yalın üretim danışmanlığı →7 Muda (Yedi İsraf)
Japonca: muda = israf
Müşterinin ödemek istemediği yedi kayıp türü: fazla üretim, bekleme, gereksiz taşıma, gereğinden fazla işleme, stok, gereksiz hareket ve hatalı üretim. Pek çok kaynak sekizinci olarak kullanılmayan çalışan yeteneğini ekler.
Yalın üretim nedir? →A
A3 Raporu
Problem çözme belgesi
Sorunu, kök nedeni, karşı önlemleri ve takip planını tek bir A3 kâğıdına sığdıran düşünme ve raporlama yöntemi. PDCA mantığıyla ilerler ve ekibi ortak bir dile getirir.
Altı Sigma (Six Sigma)
Kalite yöntemi
Süreçlerdeki değişkenliği istatistiksel olarak azaltarak hatayı en aza indirmeyi amaçlayan yöntem. Yalın ile birleştiğinde "Lean Six Sigma" adıyla kullanılır.
Andon
Japonca: lamba, fener
Hatta bir anormallik olduğunda ışık veya ses ile işaret veren görsel uyarı sistemi. Sorun anında görünür olur ve ekip hızla müdahale eder.
Görsel yönetim nedir? →Asakai
Japonca: sabah toplantısı
Önceki günün kalite, teslimat ve üretim sorunlarının sahada, kısa ve odaklı konuşulduğu sabah toplantısı. Sorun sahipleri ve eylemler görünür olur.
Saha yönetimi ve geliştirme sistemi →B
Batch (Parti) Üretim
Üretim yöntemi
Ürünlerin büyük partiler halinde işlenip bir sonraki istasyona topluca aktarılması. Stoku ve bekleme süresini artırdığı için yalın yaklaşım küçük parti ve tek parça akışı hedefler.
C
Catchball
Hoshin Kanri uygulaması
Hedeflerin üst ve alt kademeler arasında "top atar gibi" gidip gelerek tartışılması ve uzlaşıyla netleşmesi. Hedef dayatma yerine sahiplenme sağlar.
Hoshin Kanri danışmanlığı →Ç
Çekme Sistemi (Pull)
Akış yönetimi
Üretimin, tahmine göre itilmesi yerine gerçek müşteri talebi veya sonraki istasyonun ihtiyacıyla başlatılması. Kanban ve süpermarket bu sistemin araçlarıdır.
Kanban nedir? →Çevrim Süresi (Cycle Time)
Ölçüm
Bir işlemin veya istasyonun bir birimi başından sonuna tamamlamak için harcadığı süre. Takt zamanı ile karşılaştırılarak hattın talebi karşılayıp karşılamadığı anlaşılır.
D
Darboğaz (Bottleneck)
Akış kısıtı
Sürecin en yavaş halkası. Tüm hattın çıktısını bu halka belirler; iyileştirme ilk önce burada yapılmalıdır.
Değer Akışı Haritalama (VSM)
Value Stream Mapping
Bir ürünün siparişten teslimata kadar geçtiği tüm adımları, süreleri ve stokları tek bir haritada gösteren analiz aracı. İsrafın nerede biriktiğini ortaya koyar.
VSM nedir? →Değer Katan / Katmayan Faaliyet
Temel kavram
Müşterinin ürün veya hizmet için ödemeye razı olduğu adımlar değer katan faaliyettir. Diğer her adım, gerekli olsa bile israf adayıdır ve azaltılmaya çalışılır.
Dijital Dönüşüm
Teknoloji ve süreç
Süreçlerin, verinin ve karar almanın dijital araçlarla yeniden tasarlanması. Yalın temeli olmayan bir sürecin dijitalleştirilmesi israfı yalnızca hızlandırır.
Dijital dönüşüm danışmanlığı →Dojo
Japonca: eğitim salonu
Çalışanların işi sahada uygulayarak öğrendiği, simülasyon ve atölye ağırlıklı eğitim alanı. Bilgiyi davranışa çevirmek için kullanılır.
Gemba Teknik Eğitim Merkezi →F
FIFO
First In, First Out
"İlk giren ilk çıkar." Malzemenin sıraya uygun kullanılmasını ve stokların eskimemesini sağlayan akış kuralı.
First Time Quality (FTQ)
İlk seferde doğru
Ürünün hiçbir düzeltme veya yeniden işleme ihtiyacı olmadan ilk seferde doğru üretilme oranı. Kalite ve verimliliğin birlikte izlendiği bir göstergedir.
G
Gemba
Japonca: gerçek yer
İşin gerçekleştiği ve değerin yaratıldığı yer; üretimde saha, atölye ve hat. Yalın yönetim kararları ofiste değil, gemba'da gözleyerek almayı savunur.
Saha yönetimi →Gemba Walk
Saha yürüyüşü
Yöneticilerin sahaya gidip süreci, insanı ve sorunları yerinde gözlemlemesi ve çalışanlarla konuşması. Amaç denetlemek değil, anlamak ve desteklemektir.
Saha yönetimi ve geliştirme sistemi →Genchi Genbutsu
Japonca: gidip yerinde gör
Sorunu masa başında değil, olayın olduğu yerde gerçek veriyle anlama ilkesi. Toyota Üretim Sistemi'nin temel davranışlarından biridir.
Görsel Yönetim
Visual Management
Hedef, durum ve sapmaların panolar, renkler ve işaretlerle herkesin bir bakışta anlayacağı biçimde gösterilmesi. Sorunu görünür kılarak hızlı karar almayı sağlar.
Görsel yönetim nedir? →H
Hansei
Japonca: yansıtma
Bir işin sonunda hataları dürüstçe değerlendirip öğrenme kültürü yaratma alışkanlığı. Suçlu aramaz, sürekli iyileştirmeyi besler.
Hat Dengeleme
Line Balancing
İş içeriğinin istasyonlara, her birinin süresi takt zamanına yakın olacak biçimde dağıtılması. Bekleme ve aşırı yüklenme azalır.
Heijunka
Japonca: seviyelendirme
Üretim hacmini ve ürün çeşidini zamana eşit yayarak dalgalanmaları yumuşatma yaklaşımı. Stok ve fazla mesaiyi azaltır.
Hoshin Kanri
Strateji dağıtımı
Şirket stratejisini yıllık hedeflere ve sahadaki eylemlere kademe kademe bağlayan politika yönetimi yöntemi. Herkesin aynı hedefe çalışmasını sağlar.
Hoshin Kanri danışmanlığı →I
Ishikawa (Balık Kılçığı) Diyagramı
Neden-sonuç analizi
Bir sorunun olası nedenlerini insan, makine, metot, malzeme, ölçüm ve çevre başlıkları altında toplayan görsel analiz aracı.
J
Jidoka
Japonca: insan zekâlı otomasyon
Makine veya operatör bir hata fark ettiğinde süreci durdurarak hatalı ürünün ilerlemesini engelleme ilkesi. Kaliteyi kaynağında güvence altına alır.
Just in Time (JIT)
Tam zamanında üretim
Gereken ürünü, gereken miktarda ve gereken zamanda üretme ilkesi. Stoku ve bekleme süresini azaltır, akışı sorunlara karşı duyarlı hale getirir.
Just in Time üretim nedir? →K
Kaizen
Japonca: sürekli iyileştirme
Küçük ve sürekli iyileştirmelerin herkesin katılımıyla yapılması felsefesi. Büyük atılımlar yerine her gün biraz daha iyi olmayı hedefler.
Kaizen nedir? →Kaizen Etkinliği (Kaizen Blitz)
Odaklı iyileştirme çalışması
Çok işlevli bir ekibin birkaç gün boyunca belirli bir süreci sahada analiz edip iyileştirdiği yoğun çalışma. Sonuçlar hızla görülür.
Kanban
Japonca: kart, işaret
Malzeme veya üretim ihtiyacını kart, kutu veya sinyalle bildiren çekme sistemi aracı. Fazla üretimi önler ve stoku sınırlar.
Kanban nedir? →Kata (Toyota Kata)
Alışkanlık, rutin
Hedef durumu belirleyip engelleri küçük deneylerle aşmayı rutin haline getiren öğrenme ve koçluk yöntemi.
Kök Neden Analizi
Root Cause Analysis
Belirtiyi değil, sorunun gerçek kaynağını bulmaya yönelik sistematik inceleme. 5 Neden, Ishikawa ve Pareto sık kullanılan araçlardır.
KPI
Anahtar performans göstergesi
Bir sürecin veya ekibin hedefe göre durumunu gösteren ölçü. Yalın yönetimde KPI'lar saha panolarında günlük takip edilir.
Saha yönetimi →L
Lead Time (Teslim Süresi)
Ölçüm
Siparişin alınmasından ürünün müşteriye teslimine kadar geçen toplam süre. İçinde bekleme süreleri de vardır; yalın uygulamaların temel hedefidir.
Lider Standart İşi
Leader Standard Work
Yöneticilerin gün içinde düzenli yapacağı doğrulama, gözlem ve destek faaliyetlerinin standartlaştırılması. Sahada yönetimi sürdürülebilir kılar.
Lider geliştirme programı →M
Maliyet Azaltma
Yönetim amacı
İsrafı ve katma değersiz faaliyeti ayıklayarak aynı değeri daha düşük maliyetle sunma çabası. Yalın bakışla, kalite veya akıştan ödün vermeden yapılır.
Maliyet azaltma nedir? →Mizusumashi
Japonca: su örümceği
Hat boyunca belirli rotada dolaşarak malzemeyi hat başlarına besleyen ve boş kapları geri toplayan malzeme taşıyıcı rolü. Operatör malzeme aramaz, işine odaklanır.
MTBF / MTTR
Bakım göstergeleri
MTBF iki arıza arasındaki ortalama süreyi (güvenilirlik), MTTR bir arızanın ortalama onarım süresini gösterir.
OEE nedir? →Muda
Japonca: israf
Değer katmayan her faaliyet. Yalın yaklaşım, muda'yı görünür kılıp ayıklamayı hedefler.
Yalın üretim nedir? →Mura
Japonca: dengesizlik
İş yükündeki, talepteki ve çıktıdaki dalgalanma. Mura bir yerde bekleme, başka yerde aşırı yüklenme yaratır.
Muri
Japonca: aşırı yüklenme
İnsanın veya makinenin kapasitesinin üzerinde zorlanması. Kalite sorunlarına, arızaya ve iş kazasına yol açar.
N
Nemawashi
Japonca: köklerin hazırlanması
Karar alınmadan önce ilgili kişilerle tek tek görüşerek uzlaşı oluşturma pratiği. Uygulamada direnç azalır.
O
Obeya
Japonca: büyük oda
Proje veya strateji ile ilgili tüm göstergelerin duvarlara asıldığı, ekibin periyodik toplandığı ortak yönetim odası.
OEE
Genel Ekipman Etkinliği
Kullanılabilirlik, performans ve kalite oranlarının çarpımıyla bulunan ekipman etkinlik göstergesi. Makinenin planlı sürede ne kadar verimli çalıştığını gösterir.
OEE nedir? →OPEX (Operasyonel Mükemmellik)
Operational Excellence
Süreçlerin, insanın ve kültürün sürekli iyileştirmeyle en yüksek performansa taşınması yaklaşımı. Yalın, TPM ve kaliteyi tek çatı altında toplar.
OPEX nedir? →Otonom Bakım (Jishu Hozen)
TPM direği
Operatörün kendi makinesini temizlemesi, kontrol etmesi ve yağlaması gibi temel bakım işlerini üstlenmesi. Arızaları erken yakalar.
TPM danışmanlığı →Ö
Önleyici Bakım
Bakım stratejisi
Arıza oluşmadan, planlı aralıklarla yapılan bakım. Plansız duruşları azaltır, ekipman ömrünü uzatır.
TPM danışmanlığı →P
Pareto Analizi
80/20 ilkesi
Sorunların büyük bölümünün az sayıda nedenden kaynaklandığını gösteren analiz. İyileştirme çabası en etkili yere yönlendirilir.
PDCA
Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al
Sürekli iyileştirmenin temel döngüsü: planla, uygula, sonucu kontrol et, standartlaştır veya yeniden önlem al.
Poka-Yoke
Japonca: hata önleme
Hatanın yapılmasını imkânsız kılan veya yapıldığı anda yakalayan basit tasarım ve düzenekler. Kaliteyi kontrolle değil, tasarımla sağlar.
S
Seiri / Seiton / Seiso / Seiketsu / Shitsuke
5S adımları
Sırasıyla ayıklama, düzenleme, temizlik, standartlaştırma ve disiplin. Her adım bir sonrakinin temelidir.
Yalın üretim danışmanlığı →Sensei
Japonca: öğretmen, usta
Yalın uygulamayı sahada öğreten ve koçluk yapan deneyimli kişi. Bilgiyi aktarırken ekibin kendi çözümünü bulmasını sağlar.
Shop Floor Management (SFM)
Saha yönetimi
Üretim sahasının günlük hedef, sapma ve eylem takibiyle yönetilmesi. Görsel panolar, kısa toplantılar ve gemba turları üzerine kuruludur.
Shop Floor Management nedir? →SIPOC
Süreç haritası
Tedarikçi, girdi, süreç, çıktı ve müşteriyi tek bir üst düzey çerçevede gösteren harita. Sürecin sınırlarını netleştirir.
SMED
Single Minute Exchange of Die
Ayar ve kalıp değiştirme sürelerini kısaltma yöntemi. İç ve dış hazırlıkları ayırarak makine durma süresini azaltır.
SMED nedir? →SQCDM
Saha panosu başlıkları
Güvenlik, kalite, maliyet, teslimat ve moral/insan başlıklarıyla sahada günlük takip edilen performans panosu yapısı.
Saha yönetimi →Standart İş
Standardized Work
İşin en iyi bilinen yönteminin süre, sıra ve stok kurallarıyla tanımlanması. İyileştirme, standardın üzerine inşa edilir.
Stok (Envanter)
Yedi israftan biri
Satılmamış hammadde, yarı mamul ve mamul miktarı. Stok sorunları örter, bu yüzden yalın yaklaşım azaltmayı hedefler.
Süpermarket
Malzeme yönetimi
Hat başında belirli yerde tutulan ve çekme sinyaliyle yenilenen kontrollü malzeme alanı. Kanban ile birlikte çalışır.
Kanban nedir? →T
Takt Zamanı
Almanca: ritim
Müşteri talebini karşılamak için bir ürünün üretilmesi gereken süre. Mevcut çalışma süresi, günlük talebe bölünerek bulunur.
Tek Parça Akış
One-piece flow
Ürünün istasyonlar arasında tek tek, bekleme olmadan akması. Stoku ve hatayı hızla görünür kılar.
TPM
Toplam Verimli Bakım
Ekipman kayıplarını sıfıra yaklaştırmak için operatör, bakım ve yönetimin birlikte çalıştığı bakım ve verimlilik sistemi.
TPM danışmanlığı →TPS (Toyota Üretim Sistemi)
Toyota Production System
Yalın üretimin kaynağı olan, JIT ve Jidoka sütunları üzerine kurulu Toyota'nın yönetim sistemi.
Yalın üretim nedir? →U
U Hücre
Hücresel yerleşim
Makinelerin U şeklinde dizilip operatörün hem giriş hem çıkışa yakın çalıştığı üretim hücresi. Esnek iş yükü dağılımı sağlar.
Yerleşim planlama →V
Verimlilik
Productivity
Elde edilen çıktının kullanılan girdiye oranı. Yalın yaklaşım, verimliliği çalışanı hızlandırarak değil, israfı azaltarak artırır.
Verimlilik artırma danışmanlığı →W
WIP (Yarı Mamul Stoku)
Work in Process
Hatta işlenmeyi bekleyen veya işlenmekte olan ürün miktarı. Yüksek WIP, uzun teslim süresi ve gizli sorunlar demektir.
Y
Yalın Dönüşüm
Lean transformation
Şirketin süreç, kültür ve yönetim sistemini yalın ilkelere göre kalıcı olarak değiştirmesi. Araç kullanımından çok davranış değişimidir.
Yalın dönüşüm nedir? →Yalın Liderlik
Lean leadership
Yöneticinin sahada öğrenen, koçluk yapan ve iyileştirme kültürünü sürdüren davranışlar sergilemesi.
Yalın liderlik yetkinlikleri →Yalın Üretim
Lean manufacturing
Müşteri değerini artırırken israfı sürekli azaltmayı hedefleyen üretim ve yönetim yaklaşımı. Kaynağı Toyota Üretim Sistemi'dir.
Yalın üretim nedir? →Yamazumi
Japonca: yığma
İstasyonların iş yüklerini yığılmış sütunlarla gösteren grafik. Hat dengeleme ve takt karşılaştırması için kullanılır.
Gemba Digital araçları →Yerleşim Planlama
Layout planning
Makine, malzeme ve insan akışını israfı en aza indirecek biçimde tasarlama çalışması. Yeni fabrika kurulumlarında temel adımdır.
Yerleşim planlama danışmanlığı →Yokoten
Japonca: yatay yayma
Bir birimde işe yarayan iyileştirmenin diğer birimlere sistemli şekilde yayılması. Öğrenmeyi şirket geneline taşır.
Aramanızla eşleşen terim bulunamadı.
Terimleri sahada uygulamaya dönüştürelim
Sözlükteki kavramları fabrikanızda hayata geçirmek, ekibinizi eğitmek veya mevcut durumunuzu birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçin.
İletişime GeçinBlog Yazıları
YALIN SÖZLÜK
Sahada Kullandığımız Terimler, Kısaca
Japonca kökenli yalın üretim terimlerinin sade Türkçe karşılıkları. Her terim, ilgili yazılara bağlanır.
Tüm terimler →
Andon
Hatta oluşan bir sorunu anında görünür kılan ve yardım çağıran görsel/işitsel uyarı sistemi.
Heijunka
Üretim hacmini ve ürün karmasını zamana yayarak dengeleyen planlama yaklaşımı.
Jidoka
Anormallik oluştuğunda üretimi durdurarak hatalı ürünün ilerlemesini engelleyen, insan dokunuşlu otomasyon.
Kaizen
Herkesin katılımıyla yapılan küçük, sürekli ve sahaya dayalı iyileştirmeler.
Kanban
Çekme sisteminde üretimi ve malzeme ikmalini tetikleyen sinyal kartı.
Poka-yoke
Hatayı oluşmadan önleyen ya da anında fark ettiren basit hata önleme düzeneği.
SMED
Kalıp ve model değişim sürelerini tek haneli dakikalara indirmeyi hedefleyen hızlı değişim yöntemi.
Yamazumi
İstasyon iş yüklerini çevrim süresiyle karşılaştıran yığılmış çubuk grafiği; hat dengelemenin temel aracı.