Yamazaki’den TPS #1: TPS Bir Yönetim Felsefesidir

Toyota Üretim Sistemi (TPS) çoğu zaman üretim teknikleri, stok azaltma yöntemleri veya yalın üretim araçları üzerinden anlatılır. Bu yazı, Gemba Partner Japonya Genel Müdürü Tetsuya Yamazaki’nin TPS seminer notlarından derlediğimiz “TPS Bakış Açısı” serisinin ilk bölümüdür. Serinin ilk yazısında TPS’in neden bir üretim metodu değil, bir yönetim felsefesi olduğunu; JIT’in asıl amacını ve insana saygı ilkesini ele alıyoruz.

Toyota Üretim Sistemi Bir Üretim Metodu Değil, Yönetim Felsefesidir

Yamazaki’nin TPS’e bakışında sistemin başlangıç noktası araçlar değil, yönetimin dönüşüm konusundaki kararlılığıdır. TPS yalnızca üretim sahasında uygulanacak bir iyileştirme modeli değildir; tüm organizasyonu kapsayan bir yalın yönetim anlayışıdır. Bu nedenle başarılı bir TPS dönüşümünün ilk şartı, üst yönetimin değişime gerçekten inanması ve bu dönüşüme liderlik etmesidir. Yamazaki’nin yaklaşımı bunu net özetler:

TPS = Üst yönetimin ciddi bir reform yapma niyetidir.

Bir şirket 5S uygulayabilir, kanban kullanabilir, kaizen çalışmaları yapabilir veya üretim hatlarında çeşitli yalın üretim araçlarından yararlanabilir. Ancak yönetim sistemi değişmiyorsa, bunların hiçbiri tek başına gerçek anlamda bir Toyota Üretim Sistemi oluşturmaz.

JIT’in Asıl Amacı Stok Azaltmak Değil, Problemleri Görünür Kılmaktır

TPS’in temel sütunlarından biri olan Just in Time (JIT) yaklaşımı da çoğu zaman stok azaltma yöntemi olarak değerlendirilir. Ancak Yamazaki açısından stokların azalması asıl amaç değil, sistemin doğal sonucudur. Asıl amaç problemleri görünür hale getirmektir.

Yüksek stok seviyeleri üretimdeki birçok problemi gizleyebilir. Makine arızaları, kalite problemleri, dengesiz üretim, uzun set-up süreleri veya düşük proses güvenilirliği stoklarla telafi edildiğinde organizasyon problemin gerçek nedenini görmek zorunda kalmaz. Örneğin bir makine sürekli arızalanıyor ancak üretim yüksek ara stok sayesinde devam edebiliyorsa, arıza organizasyon açısından gerçek bir problem haline gelmeyebilir. Stok azaltıldığında ise problem görünür olur.

TPS tam olarak burada devreye girer: Problemi saklamak yerine görünür hale getirir ve organizasyonu problemi çözmeye zorlar. JIT’in teknik tarafı için Just in Time üretim nedir yazımıza göz atabilirsiniz.

İnsana Saygı: Daha Az Yorulmak Değil, İnsanın Yeteneğini Geliştirmek

Toyota Üretim Sistemi’nin önemli prensiplerinden biri insana saygıdır. Ancak insana saygı yalnızca çalışanların fikirlerini dinlemek veya daha iyi çalışma koşulları sağlamak anlamına gelmez. Gerçek amaç, insanın yeteneklerini geliştirebileceği bir üretim sistemi oluşturmaktır.

Bunun için yöneticilerin muda (israf) ile gerçek işi birbirinden ayırabilmesi gerekir. Her hareket iş değildir; her iş de müşteriye değer yaratmaz. Operatörün gereksiz yürümesi, malzeme araması, beklemesi, parçayı tekrar işlemesi veya sürekli düzeltme yapması çalışma gibi görünse de gerçekte bunların önemli bölümü kayıptır.

Yalın üretimin görevi insanları daha hızlı çalıştırmak değil; gereksiz işleri ortadan kaldırarak insanların yeteneklerini değer yaratan faaliyetlere yönlendirmektir. TPS’in verimlilik anlayışının temelinde bu düşünce vardır.

Sonuç

TPS bir araç kutusu değil, yönetimin liderliğinde yürüyen bir dönüşümdür. Yalın üretim ve yalın yönetim yolculuğunuzda destek için yalın üretim danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilir ya da bizimle iletişime geçebilirsiniz. Serinin devamı: Yamazaki’den TPS Bakış Açısı #2 – Güçlü Saha Yönetimi: Genchi Genbutsu, PDCA ve Kaizen.